Vijf jaar Afrikaanse varkenspest: overzicht en huidige situatie in Duitsland

Vijf jaar Afrikaanse varkenspest: overzicht en huidige situatie in Duitsland

Wat een schok: Afrikaanse varkenspest (ASF) heeft de afgelopen vijf jaar voor veel opwinding gezorgd in Duitsland. De ziekte werd voor het eerst geregistreerd op 10 september 2020 in Schenkendöbern, district Spree-Neiße, bij een wild zwijn dat dood werd aangetroffen. In die tijd werd al snel duidelijk dat AVP onschadelijk was voor mensen, maar een extreme bedreiging vormde voor varkens. Sindsdien zijn de verliezen onder de dieren enorm, vooral in de nieuwe deelstaten. “web.de meldt dat alleen al in het eerste jaar meer dan 400 gevallen werden ontdekt, en in 2021 steeg het aantal tot meer dan 2.700, inclusief de eerste infecties bij tamme varkens.

Er is de afgelopen jaren veel veranderd. Na een daling van het aantal nieuwe besmettingen in 2023 stijgen de aantallen sinds de zomer van 2024 weer – vooral in Hessen. De laatste uitbraak is zorgwekkend: de eerste gevallen werden medio juni 2025 ontdekt in Noordrijn-Westfalen. Dit gebeurde in een zwaar bebost gebied met een hoge dichtheid aan wilde zwijnen, wat de situatie nog ingewikkelder maakte.

Monitoring en maatregelen

Detectie van AVP is van cruciaal belang. [FLI]. De rood en blauw gemarkeerde punten op de kaart van Europa geven aan waar tamme varkens en wilde zwijnen getroffen zijn. Sinds 1 januari 2021 zijn de kaarten ook een belangrijke informatiebron voor de algemene situatie in de EU. Er is echter geen garantie voor de juistheid van de gegevens.

Een belangrijk onderdeel van de strijd is het instellen van beperkingszones. Zodra bij een dier de diagnose AVP is gesteld, wordt er een bufferzone ingesteld die grondig wordt gecontroleerd. Er gelden strikte verboden op het verkeer van varkens en varkensvlees in deze zone. Dit brengt aanzienlijke economische uitdagingen met zich mee voor de getroffen bedrijven. De schade loopt al snel op tot miljoenen euro's, vooral omdat het praktisch onmogelijk is om dieren uit beperkingsgebieden op de markt te brengen.

De situatie in Europa

Het bredere Europese perspectief laat een iets positievere trend zien. Volgens de EFSA is het aantal getroffen EU-lidstaten gedaald van 14 naar 13, wat betekent dat Zweden de ziekte met succes heeft verslagen. De meeste uitbraken in de EU blijven echter sporadisch. Roemenië blijft bijzonder getroffen en is verantwoordelijk voor 66% van alle uitbraken, waarbij 78% geregistreerd wordt op boerderijen met minder dan 100 varkens.

Opgemerkt moet worden dat het monitoren van de dierenpopulaties in de betrokken gebieden van het allergrootste belang is. Er werd aanbevolen om de inspanningen te concentreren op passieve surveillance en om de toegenomen sterftecijfers nauwkeurig te analyseren. De verspreiding van AVP kan alleen effectief worden ingeperkt door consistent toezicht.

Voor de consument blijft de situatie geruststellend. Het consumeren van varkensvlees, zelfs uit ASF-gebieden, is veilig zolang de strikte marketingregels worden nageleefd. Er moet echter nog worden opgemerkt dat de ziekte een ernstige bedreiging vormt voor de varkenshouderij en dat ieder individu zijn steentje moet bijdragen aan de bioveiligheid om de verspreiding ervan te voorkomen.