Duitsland schrapt ruim 500.000 emissiecertificaten: een klimaatmijlpaal!

Duitsland schrapt ruim 500.000 emissiecertificaten: een klimaatmijlpaal!

Op 25 juni 2025 zette Duitsland een belangrijke stap op weg naar klimaatbescherming: voor het eerst werd ruim 514.000 ton CO2-certificaten geschrapt als onderdeel van het Europese emissiehandelssysteem. Deze maatregel is genomen om het positieve klimaateffect van de wettelijke uitfasering van steenkool, die naar verwachting in 2038 zal plaatsvinden, duurzaam veilig te stellen. De schrapping van de certificaten houdt rechtstreeks verband met de ontmanteling van twee energiecentraleblokken in Neurath A en Frechen in 2022, waardoor in totaal ongeveer 890.000 ton CO2-uitstoot werd bespaard. Windmesse meldt dat het verwijderingsproces zal plaatsvinden van september tot eind 2025.

De maatregel vormt een aanvulling op de marktstabiliteitsreserve (MSR) in de Europese emissiehandel, die de veilingvolumes controleert en al een deel van de vrijgegeven certificaten heeft ingetrokken. Dit is een doelbewuste poging om het zogenaamde ‘waterbedeffect’ te voorkomen, waarbij besparingen op het ene gebied kunnen worden gecompenseerd door emissies in een ander land of een andere sector. Volgens eerdere schattingen zou 55% van de CO2-besparing teniet kunnen worden gedaan door emissies in andere landen.

De rol van de uitfasering van steenkool

In een studie van het CLICCS Cluster of Excellence van de Universiteit van Hamburg wordt de klimaatimpact van de geplande uitfasering van steenkool in 2038 uitgebreid geanalyseerd. Onderzoeksauteur prof. Grischa Perino benadrukt dat veel nationale klimaatbeschermingsmaatregelen vaak niet goed zijn gecoördineerd met de EU-emissiehandel. De uitfasering van steenkool zou de totale uitstoot in de EU daadwerkelijk kunnen verminderen, maar alleen als de federale overheid doorgaat met het schrappen van emissierechten. In overeenstemming met de analyse zegt Perino: “De uitfasering van steenkool is een goed voorbeeld van overlappend klimaatbeleid.” [CLICCS meldt dat nauwe coördinatie tussen nationale en Europese initiatieven dringend nodig is.

De uitdagingen zijn talrijk: er bestaat een risico op een “intern CO2-lek”, waarbij andere landen de gesloten kolencentrales in Duitsland kunnen compenseren door de productie te verhogen, waardoor de positieve effecten van de besparingen afnemen. Een gelijktijdige daling van de prijs van emissierechten kan er ook toe leiden dat andere sectoren hogere emissies noteren. Dit benadrukt het belang van de marktstabiliteitsreserve, die momenteel het waterbedeffect kan beperken, maar binnenkort kan worden gedeactiveerd. IDW benadrukt dat nationale maatregelen aanzienlijk minder effectief zouden zijn zonder de MSR.

Praktische maatregelen voor klimaatbescherming

Wat kunnen burgers doen om het klimaat te ondersteunen? Volgens de experts zijn simpele zaken als minder vlees eten of bewust omgaan met elektriciteitsverbruik al nuttige stappen. Ze bevelen ook vier belangrijke vuistregels aan voor effectieve klimaatbeschermingsmaatregelen: het controleren van de activiteit van de MSR, het snel implementeren van maatregelen, het verminderen van de vraag naar vuile elektriciteit en uiteindelijk het schrappen van emissierechten zodra de MSR niet langer actief is. Dit is de enige manier waarop de uitfasering van steenkool daadwerkelijk het beoogde effect kan hebben.

De komende maanden zullen van cruciaal belang zijn voor het aanpassen van de veilingkalender aan de schrappingen van emissierechten. Een aankondiging hierover wordt in juli verwacht. De uitfasering van steenkool is goed op weg, maar zonder gecoördineerde maatregelen en naleving van uitstervingsstrategieën is het succes in gevaar.