Dresden onthult wrede geheimen van de gonorroekastelen uit de DDR!

Dresden onthult wrede geheimen van de gonorroekastelen uit de DDR!

De gemeentelijke kliniek van Dresden heeft zich ten doel gesteld een donkere episode uit de geschiedenis van de DDR te verwerken: de zogenaamde ‘gonorroekastelen’, waarin duizenden meisjes en vrouwen tegen hun wil werden behandeld. Deze instellingen maakten deel uit van een repressief systeem dat niet alleen ziekten probeerde te genezen, maar ook sociale controle uitoefende. MDR-rapporten dat tussen 1961 en 1989 talloze vrouwen en meisjes regelmatig werden opgesloten op de venereologische afdeling van het Friedrichstadt-ziekenhuis.

Deze ‘gonorroekastelen’ waren niet alleen medische voorzieningen, maar ook hulpmiddelen voor heropvoeding. Vermoedens van seksueel overdraagbare aandoeningen of aangiften leidden vaak tot gedwongen opname. Bij nadere beschouwing wordt duidelijk dat het vooral ging om het disciplineren van vrouwen en meisjes die niet voldeden aan de normen van de socialistische samenleving. Een treurig voorbeeld is het geval van Jana Mendes-Bogas, die op 15-jarige leeftijd door de veiligheidsdienst werd opgepakt en naar zo’n station werd gebracht.

Het dagelijkse leven in de “tripperkastelen”

Wat gebeurde er in deze instellingen? Luidruchtig Geo de gevangenen werden wreed mishandeld. Vrouwen rapporteerden gynaecologische onderzoeken die vaak wreed waren en zonder medische noodzaak werden uitgevoerd. Velen van hen werden beledigd als ‘zwervers’, ook al waren ze grotendeels volkomen gezond. Ze moesten vaak als schoonmaker werken en werden eenvoudigweg als ‘asociaal’ bestempeld.

Een bijzonder tegenstrijdig aspect van deze periode was dat veel van de behandelde vrouwen daar alleen terechtkwamen vanwege geruchten of aanklachten. Psychologen als Mathias Mohr hebben duidelijk gemaakt hoe de willekeurige acties van artsen een vorm van dictatuur vertegenwoordigden. Het Federaal Agentschap voor Burgereducatie wijst erop dat gesloten venerologische afdelingen deel uitmaakten van het controlerende gezondheidszorgsysteem in de DDR, dat onder toezicht stond van het Ministerie van Staatsveiligheid.

Herwaardering van de geschiedenis

Nu, tientallen jaren later, gaat de gemeentekliniek actief op zoek naar hedendaagse getuigen en getroffenen om deze ervaringen te verwerken. Het is een pijnlijk maar noodzakelijk proces om het onrecht te benoemen en naar de slachtoffers te luisteren. Ondanks de zware erfenis benadrukt Mendes-Bogas het belang van het niet ontkennen van de geschiedenis, ook al kunnen de herinneringen niet ongedaan worden gemaakt.

De schaduwen van het verleden zijn lang en de verhalen die verband houden met deze ‘gonorroekastelen’ moeten verteld worden. Het is een uitdaging die niet alleen de verantwoordelijken treft, maar ook de samenleving als geheel.