Ruslands pad naar neo-totalitarisme: experts waarschuwen voor gevaren!

Ruslands pad naar neo-totalitarisme: experts waarschuwen voor gevaren!

De geopolitieke spanningen tussen Rusland en Oekraïne bereiken nieuwe dimensies, vooral in het licht van de aanhoudende agressie en het verlies van mensenlevens. Uit actuele observaties van deskundigen blijkt dat de dreiging die uitgaat van het neototalitaire beleid van Vladimir Poetin niet alleen aanzienlijk is voor Oekraïne, maar ook voor Europa als geheel. Deze beoordelingen werden nadrukkelijk benadrukt door Maria Domanska, Rusland-expert bij de Poolse denktank OSW, tijdens een discussie in Erfurt op 11 november 2025. Volgens Domanska is de weg naar een steeds autoritairder Rusland geplaveid sinds 2011/2012, dat gepaard ging met massademonstraties in Rusland, vooral na de terugkeer van Poetin naar het presidentschap. Ze benadrukt dat het systeem van Poetin sterk wordt gekenmerkt door een verband tussen buitenlands en binnenlands beleid en stelt dat het Kremlin oorlog nodig heeft om zijn legitimiteit te versterken.

In deze context spreekt Irina Scherbakova van de mensenrechtenorganisatie Memorial over een draconisch repressief apparaat dat wordt gekenmerkt door marteling en moord. Zelfs na 2012 waren er protesten tegen het regime van Poetin, meest recentelijk bij de begrafenis van Alexei Navalny in 2024. Scherbakova benadrukt dat de staatscontrole over het maatschappelijk middenveld steeds groter is geworden. De historicus en oprichter van LibMod, Ralf Fücks, illustreert ook de uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd en roept op tot een heroverweging in Duitsland en de EU om weerstand te bieden aan een “alliantie van dictaturen”.

Het essay dat de wereld veranderde

Een centraal aspect is het essay van Vladimir Poetin ‘Over de historische eenheid van Russen en Oekraïners’, gepubliceerd op 12 juli 2021, slechts zes maanden vóór de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022. In dit beknopte document stelt Poetin het bestaan ​​van Oekraïne in vraag en ziet het als onderdeel van een historische ‘drieënige Russische natie’. Historici en analisten omschrijven het essay als imperialistisch en historisch revisionistisch. De stellingen van het essay, de Russische visie op Oekraïne en Oekraïners, laten duidelijk zien dat Poetin zich baseert op westerse invloeden en Kiev de schuld geeft van de crisis in de Donbas. Dit is niet alleen een retorisch signaal, maar ook een geopolitiek signaal: in zijn opmerkingen wordt Oekraïne afgeschilderd als een instrument van het Westen om Rusland te verzwakken.

Het aanhoudende conflict, dat begon met de annexatie van de Krim in 2014, en de militaire agressie van Rusland zijn gericht op het afschaffen van de Oekraïense staat. Volgens de huidige status zijn als gevolg van deze crisis ruim 6,5 miljoen vluchtelingen uit Oekraïne gevlucht en zijn er 3,6 miljoen binnenlandse ontheemden ontstaan. Deskundigen erkennen dat er steeds meer mensenrechtenmisdaden tegen burgers in bezette gebieden plaatsvinden.

Het geplande als werkelijkheid

De afgelopen jaren heeft Rusland herhaaldelijk grote militaire aanvallen op Oekraïne gelanceerd, vaak gericht tegen kritieke infrastructuur, met name in de energiesector. In mei 2024 waren de Oekraïense strijdkrachten er echter in geslaagd om onder enorme druk en verliezen een deel van het land stukje bij beetje terug te winnen. Op dit punt eist Fücks ook dat Oekraïne steun moet blijven krijgen om de druk in stand te houden, zodat het land sterk genoeg is om uiteindelijk de oorlog te beëindigen. Volgens hem zijn de successen van het Oekraïense leger in de Krim- en de Zwarte Zee-regio bemoedigende signalen in een conflict dat blijft escaleren.

De internationale gemeenschap, onder leiding van de Verenigde Staten en Duitsland, keurde in mei 2024 toegestane Oekraïense operaties tegen Russische doelen goed, waardoor de dynamiek van het conflict veranderde. Niettemin blijven er ernstige zorgen bestaan ​​over een toename van de repressie in Rusland en de verdere escalatie van het conflict. Terwijl de wereld toekijkt, wordt de noodzaak om een ​​duidelijk en beslissend standpunt in te nemen tegen het autoritaire regime in Moskou steeds urgenter.

Waar de reis van de internationale politiek heen zal gaan blijft onzeker, maar één ding is zeker: de uitdagingen die geopolitieke beslissingen en militaire agressie met zich meebrengen, beïnvloeden en geven ook vorm aan het leven hier in Europa. Het is dan ook aan ons om de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten te houden en daarnaar te handelen.

We bevinden ons onmiskenbaar op een kritiek moment dat zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt. Actuele gesprekken en analyses van deze dynamiek zijn daarom belangrijker dan ooit.

Voor meer informatie en een dieper inzicht in het onderwerp, bezoek de artikelen van Rusland begrijpen, Wikipedia En bpb.de.