Schuster: De dreiging van antisemitisme groeit, de Duitse retoriek moet veranderen!

Schuster: De dreiging van antisemitisme groeit, de Duitse retoriek moet veranderen!

In een verhelderend interview met de FAZ Jozef Schuster, voorzitter van de Centrale Raad van Joden in Duitsland, heeft scherpe kritiek geuit op de recente uitspraken van minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul (CDU). Wadephul sprak over een achterstallige ‘gedwongen solidariteit’ in het Duitse buitenlandse beleid jegens Israël, een uitdrukking die Schuster omschreef als een duidelijke ‘ontsporing’. Schuster maakt zich zorgen over de veranderende toon van het Duitse buitenlandse beleid, vooral na de recente drievoudige bijeenkomst van Oostenrijk, Duitsland en Israël in Wenen.

Deze discussie moet worden gezien tegen de achtergrond van het toenemende antisemitisme in Duitsland, dat steeds duidelijker is geworden sinds de terroristische aanslag van Hamas op 7 oktober 2023. De afgelopen jaren zijn antisemitische incidenten, ook op sociale netwerken, sterk toegenomen. Zo melden de berichten van de Centrale Raad van Joden dat agressie tegen Joodse mensen uit verschillende politieke spectrums komt en dat veel Joodse burgers in Duitsland bang zijn voor intimidatie en uitsluiting.

Antisemitisme en publieke perceptie

Schuster waarschuwt ook voor een gevaarlijk fenomeen: het in twijfel trekken van het bestaansrecht van Israël overschrijdt de grenzen van legitieme kritiek. In deze context bekritiseert hij absurde vergelijkingen tussen de gebeurtenissen in de Gazastrook en de genocide in Srebrenica. Dit laat zien dat antisemitische sentimenten nog steeds stevig verankerd zijn in de publieke perceptie, ondanks de kritischere kijk op openlijke antisemitische uitspraken van de afgelopen decennia.

Het is ook verbazingwekkend om te beseffen dat zelfs mensen geboren na 1945 antisemitische opvattingen hebben. Uit een onderzoek van het Europees Bureau voor de Grondrechten blijkt dat ruim 90 procent van de ondervraagde joden in Duitsland bang is voor antisemitisme, en tweederde van de Duitsers erkent het probleem. Schuster roept op tot een heroverweging en meer inzet in het onderwijs om het jodendom en de Holocaust op de kleuterschool te kunnen bespreken.

De rol van sociale netwerken

Een ander aspect dat Schuster aansnijdt is de verantwoordelijkheid van sociale media. De anonimiteit die onlineplatforms bieden, is een groot probleem voor de verspreiding van haat. Ook Schuster klaagt dat antisemitische uitlatingen vaak onvoldoende worden bestraft in het kader van de vrijheid van meningsuiting. Hij noemt een zaak waarin een politieagent in een privéchat antisemitische opmerkingen maakte en de reactie van de rechtbank daarop onbegrijpelijk vond.

Antisemitisme komt niet alleen tot uiting in extremere politieke stromingen zoals het rechtsextremisme of het islamisme, maar heeft ook voet aan de grond gekregen in bepaalde delen van de linkerzijde en het centrum van de samenleving. Dit wordt als alarmerend ervaren, vooral omdat openlijk verbaal antisemitisme steeds acceptabeler wordt op sociale media en de afgelopen jaren is gemobiliseerd.

Gezien deze zorgwekkende ontwikkelingen is het noodzakelijk antisemitische stereotypen actief te onderzoeken en te bestrijden. Schuster heeft duidelijke ideeën over de maatregelen die hij nodig acht: Naast een betere aanpak van het onderwijs ziet hij ook het voeren van discussies over het jodendom en de Shoah als essentieel. In zijn ogen wordt humor een wapen tegen antisemitisme.

Schuster is optimistisch over de toekomst: Ter gelegenheid van het 75-jarig jubileum van de Centrale Raad kijkt hij terug op belangrijke mijlpalen van de organisatie, zoals de inzet voor het Joodse leven in de jaren zeventig. Er wordt samen met de Nathan Peter Levinson Foundation een nieuw, onafhankelijk rabbijnsseminarie gepland nadat er beschuldigingen waren geuit tegen het hoofd van het Abraham Geiger College. Schuster en zijn team zouden ook graag een mogelijke fusie van het Geiger College met het nieuwe seminar zien.

Er is nog een lange weg te gaan, maar het aanpakken van antisemitisme in de media en de samenleving blijft op de agenda staan. Antisemitisme kan niet langer onder het mom van vrijheid van meningsuiting worden gepusht en het is aan ons allemaal om te pleiten voor een respectvolle en empathische samenleving.