Inteligentne i niebezpieczne: mała lisica z Cottbus w ponurych światłach sceny!

Inteligentne i niebezpieczne: mała lisica z Cottbus w ponurych światłach sceny!

Opera „Przebiegła lisica” Leoša Janáčka cieszy się obecnie dużym zainteresowaniem Państwowego Teatru w Cottbus. Spektakl zostanie wystawiony 3 lipca 2025 roku i zachwyci widzów niezwykłą fabułą. Fabuła opowiada o młodej lisiczce Schlaukopf, która zostaje schwytana przez leśniczego, ale nie pozostaje pod jego opieką, lecz podstępem uwalnia się, by odzyskać wolność. Następnie zakochuje się w młodym lisie i zakłada rodzinę, ostatecznie jednak zostaje zabita przez kłusownika, co jest oczywistym losem dla wielu jej lisów.

Produkcja wyreżyserowana przez Armina Petrasa celowo unika idyllicznego przedstawienia natury. Scenografia charakteryzuje się nie tylko pochyłą powierzchnią drewnianą i płotem, ale także oddaje obraz zepsutego otoczenia. Postacie ludzkiego świata, w tym leśniczy i gospodyni, wydają się złośliwe, co podkreśla mroczny charakter opery. Pogląd ten potwierdza aria Milana Kundery, który określił spektakl jako „rozdzierającą serce idyllę”, co jednak reżyseria stawia w znacznie bardziej negatywnym świetle. W ostatnim akcie karczmarz leży na scenie jako zwłoki i zostaje przedstawiony policjant, co po raz kolejny ilustruje głębię ludzkiej natury.

Gra ludzi i zwierząt

Opera nie tylko porusza kwestię relacji między ludźmi i zwierzętami, ale także pokazuje, że postacie zawierają cechy zarówno ludzkie, jak i zwierzęce. Sam Leoš Janáček określił swoje dzieło jako „wesoły utwór ze smutnym zakończeniem”, co ilustruje także metamorfozę zabawy i powagi dzieła. Odwieczny cykl życia i śmierci oraz marzenie o pojednaniu natury i kultury to główne tematy, które rezonują w twórczości Janáčka. Staje się to jasne nie tylko w trakcie fabuły, ale także przy akompaniamencie muzycznym Orkiestry Filharmonicznej Państwowego Teatru w Cottbus pod dyrekcją Johannesa Zurla.

Szczególny nacisk położony jest na realizację muzyczną i dramatyczną. Krytycy chwalą występ zespołu, choć Andreas Jäpel jako leśniczy ma trudności z pełnym oddaniem złożoności swojej postaci. Ponadto decyzję o prezentacji opery w języku niemieckim postrzega się jako problematyczną, gdyż melodia w oryginale czeskim i dawne tłumaczenie Maxa Broda spłaszczają treść.

Spojrzenie za kulisy

Spektakl przypomina emocjonującą grę, w której zwierzęce postacie odzwierciedlają ludzkie otchłanie, a aktorzy często wpadają w przedziwne sytuacje. W trakcie zabawy staje się jasne, że granice między zwierzęciem a człowiekiem zacierają się. Zwierzęta w postaci lisa, ptaka i owada wykazują unikalne połączenie cech ludzkich i zwierzęcych; Natura staje się sceną ludzkich konfliktów i słabości. Można powiedzieć, że rezygnujemy tu z sentymentalizmu i trywializacji, aby poznać sedno opowieści – brutalną rzeczywistość życia.

Opera miała swoją premierę w 1924 roku w Brnie i od tego czasu doczekała się wielu inscenizacji na całym świecie, zawsze oferując nowe spojrzenie na ponadczasowość opowieści. W Państwowym Teatrze w Cottbusie nadszedł czas, aby poświęcić się temu ponadczasowemu dziełu, które wnika głęboko w ludzką psychikę i zachęca widza do myślenia.