Zmiany klimatyczne grożą zatonięciem Szprewy i Haweli – co teraz?

Zmiany klimatyczne grożą zatonięciem Szprewy i Haweli – co teraz?

Wody w Berlinie i Brandenburgii znajdują się pod ogromną presją. Zgłoszono 17 lipca 2025 r RBB24 o alarmującej sytuacji w rzekach i jeziorach regionu. Problemy są różnorodne: zmiany klimatyczne, dopływ substancji zanieczyszczających i nadmierne zużycie negatywnie wpływają na jakość wody, którą jedynie w kilku obszarach ocenia się jako wystarczającą. Od lat ogólna sytuacja ekologiczna Szprewy utrzymuje się na stałym poziomie 4+, a Haweli 4-, co jest klasyfikowane jako „niezadowalające”.

Szczególnie niepokojąca jest powtarzająca się słaba ocena: w żadnym z punktów pomiarowych wzdłuż Szprewy i Haweli nie uzyskano dobrych wyników. Osiem z 56 punktów pomiarowych ma niepokojącą ocenę „czerwoną”, a 27 pozostałych zalicza się do kategorii „pomarańczowej”. Źle to świadczy o wysiłkach na rzecz wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej UE. Istnieje nawet ryzyko sankcji od 2027 r., jeśli stan wód nie ulegnie poprawie.

Główne przyczyny i skutki

Przyczyny alarmującej jakości wody zostają szybko zidentyfikowane: rolnictwo, zwłaszcza stosowanie nawozów, oraz ścieki przemysłowe są głównymi przyczynami zanieczyszczenia substancjami zanieczyszczającymi. W szczególności poziom fosforanów w Szprewie i Haweli nie poprawił się na przestrzeni lat. Stężenia składników pokarmowych rosną, podczas gdy natężenie przepływu w rzekach gwałtownie maleje.

Chociaż poziom wody w Szprewie i Haweli spadł o prawie 50 procent, eksperci zgłaszają niebezpieczny wzrost temperatury wody. Może to nie tylko zagrozić ekosystemowi, ale także prowadzić do częstszych powodzi. Po ulewnych deszczach centrum Berlina jest obciążone ogólnodostępną siecią kanalizacyjną. Co roku z wód Berlina wyławia się około 400 ton śmieci, co podkreśla pilną potrzebę wprowadzenia działań naprawczych.

Wyzwania ogólnounijne

Spojrzenie na wody europejskie ukazuje podobny obraz. Głośny Parlament Europejski W 2021 r. jedynie 37 proc. wód powierzchniowych UE spełniało kryteria „dobrego” stanu ekologicznego. Główna odpowiedzialność spoczywa na chemikaliach przemysłowych, produktach rolnych, takich jak pestycydy, oraz nowych substancjach zanieczyszczających, takich jak mikroplastiki, które przedostają się do dróg wodnych wraz z deszczem. Również w Niemczech odsetek wód nienaruszonych ekologicznie wynosi 9 procent, czyli nieco poniżej średniej UE.

Pilną potrzebę poprawy jakości wody w Europie podkreślają wezwania do podjęcia skuteczniejszych środków mających na celu zmniejszenie zanieczyszczeń chemicznych. Należy pilnie zmniejszyć obciążenie bakteriami opornymi na antybiotyki, mikrodrobinami plastiku i pestycydami chemicznymi, aby zminimalizować ryzyko dla zdrowia ludności.

Przyszłe kroki i zalecenia

Aby rozwiązać te problemy, eksperci wzywają do zwiększenia zaangażowania i zasobów na środki ochrony wód. Jednak są też pozytywne opinie: projekty renaturyzacji, takie jak te w Dolnej Haweli, początkowo odnoszą sukcesy i przynoszą poprawę sytuacji ekologicznej. Aby jednak osiągnąć cele UE w zakresie jakości wody, konieczne są kompleksowe działania, które zarówno poprawią prędkość przepływu jednolitych części wód, jak i ograniczą dopływ substancji zanieczyszczających.

Odpowiedzialność spoczywa nie tylko na polityce i rolnictwie, ale także na każdym człowieku, który potrafi rozpoznać znaczenie czystej wody i podjąć odpowiednie kroki. Jeśli będziemy współpracować, możemy w dłuższej perspektywie chronić wody w Berlinie, Brandenburgii i całej Europie.