Oorlogsmisdadigers in Duitsland: een veilige haven voor criminelen?

Oorlogsmisdadigers in Duitsland: een veilige haven voor criminelen?

In Duitsland wordt momenteel gesproken over de vraag of het land een veilige haven is voor oorlogsmisdadigers. In de nieuwe podcastserie ‘Amnesty Duitsland’, die vanaf 12 juli 2025 op WDR 5 wordt uitgezonden, belicht presentator Azadê Peşmen de verhalen van getroffenen, familieleden en experts en confronteert luisteraars met de realiteit dat sommige criminelen in het land leven zonder dat ze ter verantwoording worden geroepen. Deze podcastserie bestaat uit vijf inzichtelijke afleveringen waarin verschillende zaken van oorlogsmisdadigers in dit land onder de loep worden genomen. Volgens WDR worden niet alleen prominente zaken gepresenteerd, maar ook de uitdagingen waarmee de rechterlijke macht wordt geconfronteerd.

De eerste aflevering draait om kolonel Anwar Raslan, wiens identiteit wordt herkend door een vluchteling in Berlijn. Het proces in Koblenz is een goed voorbeeld van de complexe kwesties van gerechtigheid met betrekking tot slachtoffers. De tweede aflevering belicht Luis Kyburg, een voormalige militaire commandant uit Argentinië die ongehinderd in Berlijn woont en wordt gezocht wegens misdaden tegen de menselijkheid.

De betekenis van genocide

Maar waarom is het onderwerp genocide zo belangrijk? De term, bedacht door de Pools-Joodse advocaat Raphael Lemkin in 1944, heeft zowel juridische als politieke dimensies. De Bondsdag erkende onlangs de Holodomor, waarbij in de jaren dertig zeven miljoen Oekraïners van de honger omkwamen, als ‘moord door honger’ en genocide. Dergelijke erkenningen helpen de precieze omstandigheden van deze tragedies in het collectieve geheugen te prenten. Deutschlandfunk wijst erop dat de wettelijke definitie van genocide het gericht doden van leden van een beschermde groep omvat, evenals andere ernstige daden.

Het VN-Genocideverdrag van 1948, waarop het Genocideverdrag is gebaseerd, definieert specifieke handelingen die genocide vormen en beschrijft de verplichtingen van de partijen bij het verdrag om dergelijke misdaden te voorkomen en te bestraffen. Genocide wordt beschouwd als een misdaad die in strijd is met het internationaal recht en vereist dat alle staten ervoor zorgen dat de daders voor de rechter worden gebracht.

Verborgen schuilplaatsen voor criminelen

De derde aflevering van ‘Amnesty Duitsland’ gaat echter over de zaak van een IS-terrorist die in Duitsland werd veroordeeld voor de dood van een vijfjarig meisje. Het schokkende vonnis is het eerste juridisch bindende vonnis over de genocide tegen de Jezidi’s. In de vierde aflevering staat Talât Pasha centraal, een centrale figuur in de Armeense genocide, die in 1921 in Berlijn door een Armeniër werd neergeschoten. De Duitse rechterlijke macht heeft de dader destijds echter vrijgesproken en de vraag rijst in hoeverre Duitsland betrokken was bij deze historische genocide.

De laatste aflevering gaat over de Sivas-aanval, waarbij islamistische extremisten in 1993 Hotel Madımak in Sivas in brand staken terwijl er een alevitisch festival plaatsvond. Ook hier leeft een deel van de daders nog steeds ongestraft in Duitsland. Deze verhalen illustreren hoe Duitsland kijkt naar de gruwelijke hoofdstukken van zijn verleden en welke uitdagingen het juridische proces met zich meebrengt.

Over het geheel genomen biedt de podcastserie niet alleen inzicht in de levensverhalen van criminelen, maar ook in de voortdurende debatten over gerechtigheid, verantwoordelijkheid en het in het reine komen met wreedheden - onderwerpen die relevanter zijn dan ooit.