14 jaar na de NSU-onthulling: een schaduw over Mecklenburg-Voor-Pommeren

14 jaar na de NSU-onthulling: een schaduw over Mecklenburg-Voor-Pommeren

Op 4 november 2025 blikken we terug op een van de donkerste periodes uit de Duitse geschiedenis: precies 14 jaar geleden gaf de Nationaal-Socialistische Ondergrondse (NSU) zich bloot. Deze extreemrechtse terroristische groepering was tussen 2000 en 2007 verantwoordelijk voor een reeks racistisch gemotiveerde moorden waarbij tien mensen, voornamelijk etnische Turken en één Griekse burger, om het leven kwamen. Daartoe behoorde ook de Duitse politieagent Michèle Kiesewetter. De moorden werden van dichtbij gepleegd met een geluidloos pistool en weerspiegelen een koelbloedige aanpak die de autoriteiten jarenlang in verwarring bracht.

Dit omvatte de moord op Mehmet Turgut in 2004, de enige moord in Oost-Duitsland en vond plaats in de winter. Interessant genoeg was deze zaak de enige in de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren, waar het kerntrio van de NSU zich thuis voelde. Deze groep, bestaande uit Uwe Mundlos, Uwe Böhnhardt en Beate Zschäpe, beschikte over een uitgebreid netwerk dat volgens schattingen wel 200 bekenden en aanhangers telde. De politie deed aanvankelijk onderzoek naar de omgeving van de slachtoffers, maar sloot racistische motieven uit en vermoedde dat de buitenlandse georganiseerde misdaad achter de misdaden zat.

Een complex netwerk

Ondanks hun moorden kon de NSU onopgemerkt blijven opereren tot ze op 4 november 2011 zelf ontdekt werden. Dit toont eens te meer het falen van de Duitse veiligheidsautoriteiten aan. Terwijl de politie lange tijd gebruik maakte van valse aanwijzingen, zaten de daders gevangen in hun neonazi-ideologie. De NSU was niet alleen verantwoordelijk voor de tien moorden, maar ook voor een aantal andere moordpogingen, bomaanslagen en bankovervallen. De groep financierde haar acties en steunde neonazistische organisaties met overvallen, zoals die in Stralsund, waar grote sommen geld werden gestolen.

De betrokkenheid van de NSU gaat echter dieper. David Petereit, redacteur van het neonazistische tijdschrift “Der Weiße Wolf”, was ook betrokken bij andere rechts-extremistische projecten. Hij zou een NSU/NSDAP-cd hebben gemaakt met 15.000 rechts-extremistische afbeeldingen en zit nu in het lokale parlement voor de partij ‘Die Heimat’. Deze connecties hebben ertoe geleid dat velen twijfelen aan de effectiviteit van de Duitse veiligheidsautoriteiten, en er zijn aanwijzingen voor een mogelijke samenwerking met het Federale Bureau voor de Bescherming van de Grondwet.

Sociale reacties en grieven

De moorden werden door de media vaak afgedaan als ‘kebabmoorden’, waardoor de ontmenselijking van de slachtoffers alleen maar groter werd. Er waren ook ernstige beschuldigingen tegen de Beierse politie van racisme in hun onderzoeken. De families van de slachtoffers dienden zelfs een rapport in bij de Verenigde Naties om de aandacht te vestigen op deze onrechtvaardigheden. Bovendien onthulde het Bureau voor de Bescherming van de Grondwet in 2019 dat ongeveer 13.000 mensen in Duitsland werden geclassificeerd als rechtsextremisten en dat 21.290 misdaden werden geclassificeerd als ‘politiek gemotiveerde misdaad – rechts’. Voor velen betekent dit een bedreiging voor onze fundamentele democratische orde.

Het explosieve karakter van de NSU-kwestie duurt tot op de dag van vandaag voort. Rechts-extremisme blijft een groot maatschappelijk probleem, zoals onlangs bleek uit de protesten tegen COVID-19, waarbij ook rechts-extremistische deelnemers betrokken waren. Als samenleving moeten we ons afvragen hoe we dit fenomeen kunnen aanpakken en ervoor kunnen zorgen dat de donkere hoofdstukken uit het verleden zich niet herhalen.

In een wereld waar rechts-extremistische ideologieën in de schaduw groeien, is het cruciaal om waakzaam te zijn en de slachtoffers een stem te geven. Ieder jaar op 4 november herdenken wij de slachtoffers en staan ​​wij stil bij de verantwoordelijkheid die wij als samenleving dragen.