Πόση κοινωνική ασφάλιση μπορεί ακόμα να αντέξει η Γερμανία;

Πόση κοινωνική ασφάλιση μπορεί ακόμα να αντέξει η Γερμανία;

Στη Γερμανία, πόλεις, δήμοι και περιφέρειες αντιμετωπίζουν τεράστιες οικονομικές προκλήσεις. Η συνοικία Ludwigslust-Parchim, η οποία συχνά περιγράφεται ως η καλύτερη περιφέρεια στο Mecklenburg-Western Pomerania, αναγκάζεται επίσης να κάνει συμβιβασμούς. «Είναι ένα ζήτημα που μας επηρεάζει όλους», τονίζει ο ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, ο οποίος ζητά ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις του κράτους πρόνοιας. Αυτή η μεταρρύθμιση δίνει τον τόνο σε μια εποχή που το δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας γίνεται όλο και πιο δύσκολο να χρηματοδοτηθεί. Άρα πόση ασφάλεια μπορεί ακόμα να αντέξει η κοινωνία μας;

Απολαμβάνουμε σχετική κοινωνική ασφάλιση στη Γερμανία για περίπου 80 χρόνια, παρά τις διάφορες κρίσεις. Αλλά τώρα μια αλλαγή παραδείγματος είναι στον ορίζοντα. Ο σχεδιασμός του κράτους πρόνοιας βρίσκεται σε κίνδυνο: πρέπει να βρεθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ εσόδων και δαπανών καθώς και μεταξύ αλληλεγγύης και προσωπικής ευθύνης. Ο Σταϊνμάγερ προειδοποιεί ότι η κοινωνία πρέπει να αποφασίσει πόσο κοινωνική θέλει να είναι στο μέλλον. Είναι απαραίτητος ένας περίπλοκος λόγος για πιθανές επιλογές δράσης. Αυτά περιλαμβάνουν τη μείωση του δικτύου κοινωνικής ασφάλειας και την κατάργηση της υποχρεωτικής βοήθειας, όπως η επιδότηση του κόστους περίθαλψης ή το επίδομα πολιτών, ενώ άλλοι ζητούν αύξηση των εσόδων μέσω αυξήσεων φόρων. Αυτά θα μπορούσαν να επιβαρύνουν όλους τους πολίτες με τη μορφή ΦΠΑ ή φόρου εισοδήματος, ή πιο συγκεκριμένα, να επηρεάσουν μόνο εκείνους που είναι οικονομικά καλύτερα μέσω φόρων περιουσίας, κληρονομιάς και πλουσίων.

Ανάγκη για ανακαίνιση

Όπως περιγράφει αναλυτικά η ιστοσελίδα Wissen.de, το κράτος πρόνοιας στη Γερμανία έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίζει την κοινωνική δικαιοσύνη και τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια για τους πολίτες. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη συμμετοχής όλων των πολιτών στο κοινωνικό κράτος. Η δημογραφική αλλαγή, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η πτώση του ποσοστού γεννήσεων απαιτούν αναδιάρθρωση του κράτους πρόνοιας. Η υψηλή ανεργία ειδικότερα επιβαρύνει τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και απαιτεί επειγόντως νέες λύσεις. Είναι αναμφισβήτητο ότι το κράτος πρόνοιας είναι αγκυρωμένο στον Βασικό Νόμο και έχει σκοπό να συμβάλει στην εξισορρόπηση της ανισότητας ευκαιριών.

Η σημασία ενός εύρυθμου κράτους πρόνοιας αντικατοπτρίζεται επίσης σε μια διεθνή σύγκριση: η Γερμανία προσφέρει πιο ολοκληρωμένες κοινωνικές υπηρεσίες από πολλές άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό φτώχειας σε αυτή τη χώρα είναι χαμηλότερο. Ωστόσο, γίνεται εντατική συζήτηση για τη δομή των κοινωνικών παροχών, ειδικά για τα νέα χρήματα των πολιτών που προορίζονται να αντικαταστήσουν το Hartz IV. Δεν πρέπει μόνο να προσφέρει κοινωνική ασφάλιση, αλλά και να προάγει τα προσόντα των ανέργων. Ωστόσο, οι επικριτές παραπονιούνται ότι οι τυπικές απαιτήσεις δεν έχουν αυξηθεί επαρκώς και το χάσμα μεταξύ μισθών και κοινωνικών παροχών συνέχισε να διευρύνεται.

Η κοινωνία σε δίλημμα

Η κατάσταση είναι σύνθετη. Σύμφωνα με το Ίδρυμα Böckler, ο τομέας των χαμηλών μισθών παραμένει παρά την έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων και πολλά άτομα που εργάζονται με πλήρη απασχόληση εξαρτώνται από κοινωνικές παροχές. Ενώ συζητούνται ορισμένες μεταρρυθμίσεις, όπως τα χρήματα των πολιτών, η πραγματικότητα για πολλούς παραμένει χωρίς αισθητή βελτίωση. Πάνω από 1,5 εκατομμύριο παιδιά θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη βασική παιδική προστασία, η οποία θεωρείται ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά και εδώ, η εφαρμογή εξαρτάται συχνά από τους διαθέσιμους χώρους παιδικής μέριμνας και την ποιότητα των δημόσιων προσφορών.

Επιπλέον, η αυξανόμενη εισοδηματική ανισότητα προκαλεί αναταραχή. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί από το 2010: πάνω από το 40% των φτωχών νοικοκυριών δεν έχουν οικονομικά αποθέματα. Η δράση για την καταπολέμηση της φτώχειας είναι πιο επείγουσα από ποτέ, και η ευημερία της κοινωνίας εξαρτάται από επιδέξιες μεταρρυθμιστικές πολιτικές. Τα απαραίτητα μέτρα θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μέσω της μεταρρύθμισης της πέδησης του χρέους και της αποτελεσματικότερης φορολόγησης των μεγάλων περιουσιακών στοιχείων.

Γενικά, βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι: η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών απαιτήσεων και των οικονομικών δυνατοτήτων του κράτους απαιτεί ενεργή συμμετοχή πολιτών και πολιτικών επιτροπών. Οι κίνδυνοι της διαίρεσης και της κοινωνικής ανισότητας πρέπει να ληφθούν υπόψη, επειδή το απρόβλεπτο των συνθηκών της ζωής μπορεί επίσης να επηρεάσει κάθε άτομο. Πώς θα αποφασίσει η κοινωνία μας;