Hoeveel sociale zekerheid kan Duitsland zich nog veroorloven?
Het district Ludwigslust-Parchim zal in 2025 met financiële uitdagingen worden geconfronteerd, terwijl de verzorgingsstaat moet worden hervormd.

Hoeveel sociale zekerheid kan Duitsland zich nog veroorloven?
In Duitsland staan steden, gemeenten en districten voor enorme financiële uitdagingen. Ook de wijk Ludwigslust-Parchim, die vaak wordt omschreven als de welvarende wijk van Mecklenburg-Vorpommern, is gedwongen compromissen te sluiten. “Het is een kwestie die ons allemaal aangaat”, benadrukt bondspresident Frank-Walter Steinmeier, die oproept tot alomvattende hervormingen van de verzorgingsstaat. Deze hervorming zet de toon in een tijd waarin het sociale vangnet steeds moeilijker te financieren wordt. Hoeveel veiligheid kan onze samenleving zich nog veroorloven?
Ondanks verschillende crises genieten we in Duitsland al zo’n 80 jaar een relatieve sociale zekerheid. Maar nu is er een paradigmaverschuiving aan de horizon. Het ontwerp van de verzorgingsstaat is in gevaar: er moet een nieuw evenwicht worden gevonden tussen inkomsten en uitgaven, maar ook tussen solidariteit en persoonlijke verantwoordelijkheid. Steinmeier waarschuwt dat de samenleving moet beslissen hoe sociaal zij in de toekomst wil zijn. Een complex discours over mogelijke actiemogelijkheden is noodzakelijk. Deze omvatten onder meer het verkleinen van het sociale vangnet en het afschaffen van verplichte hulp zoals de zorgkostensubsidie of de burgertoeslag, terwijl anderen oproepen om de inkomsten te verhogen door middel van belastingverhogingen. Deze zouden op alle burgers kunnen worden belast in de vorm van BTW of inkomstenbelastingen, of meer specifiek, alleen op degenen die financieel beter af zijn door vermogens-, successie- en rijke mensenbelastingen.
Nood aan renovatie
Zoals de website Wissen.de gedetailleerd beschrijft, is de verzorgingsstaat in Duitsland ontworpen om sociale rechtvaardigheid en de grootst mogelijke veiligheid voor de burgers te garanderen. Tegelijkertijd wordt de noodzaak benadrukt dat alle burgers moeten participeren in de verzorgingsstaat. Demografische veranderingen, de stijgende levensverwachting en een dalend geboortecijfer vragen om een herstructurering van de verzorgingsstaat. Vooral de hoge werkloosheid zet de socialezekerheidsstelsels onder druk en vereist dringend nieuwe oplossingen. Het valt niet te ontkennen dat de verzorgingsstaat verankerd is in de Basiswet en bedoeld is om de ongelijkheid van kansen te helpen compenseren.
Het belang van een goed functionerende verzorgingsstaat blijkt ook uit een internationale vergelijking: Duitsland biedt uitgebreidere sociale voorzieningen dan veel andere landen, waaronder de VS. Als gevolg hiervan is het armoedecijfer in dit land lager. Toch wordt er intensief gediscussieerd over de structuur van de sociale uitkeringen, vooral over het nieuwe burgergeld dat Hartz IV moet vervangen. Het moet niet alleen sociale zekerheid bieden, maar ook de kwalificatie van werklozen bevorderen. Critici klagen echter dat de standaardeisen niet voldoende zijn aangescherpt en dat de kloof tussen lonen en sociale uitkeringen steeds groter is geworden.
De samenleving in een dilemma
De situatie is complex. Volgens de Böckler Foundation blijft de lagelonensector voortbestaan ondanks een tekort aan geschoolde arbeidskrachten en zijn veel mensen die voltijds werken afhankelijk van een sociale uitkering. Terwijl sommige hervormingen, zoals het geld van de burgers, besproken worden, blijft de realiteit voor velen onveranderd zonder merkbare verbetering. Ruim 1,5 miljoen kinderen zouden kunnen profiteren van basiskinderbescherming, wat gezien wordt als een stap in de goede richting, maar ook hier hangt de implementatie vaak af van de beschikbare kinderopvangplaatsen en de kwaliteit van het publieke aanbod.
Daarnaast zorgt de toenemende inkomensongelijkheid voor onrust. De situatie is sinds 2010 verslechterd: ruim 40% van de arme huishoudens heeft geen financiële reserves. Actie om de armoede te bestrijden is urgenter dan ooit, en het welzijn van de samenleving hangt af van een vakkundig hervormingsbeleid. De noodzakelijke maatregelen zouden kunnen worden gefinancierd via een hervorming van de schuldenrem en een effectievere belastingheffing op grote activa.
Over het algemeen staan we op een kruispunt: het evenwicht tussen sociale eisen en de financiële mogelijkheden van de staat vereist actieve deelname van burgers en politieke commissies. Er moet rekening worden gehouden met de risico's van verdeeldheid en sociale ongelijkheid, omdat de onvoorspelbaarheid van de levensomstandigheden ook ieder individu kan treffen. Hoe zal onze samenleving beslissen?