Taal en emotie: hoe woorden onze gedachten kunnen vormen!

Taal en emotie: hoe woorden onze gedachten kunnen vormen!

Taal is veel meer dan een eenvoudig communicatiemiddel; het is de weerspiegeling van onze emoties en identiteit. In een spannend gesprek besprak Markus Hengstschläger de nuances van de begrijpelijkheid van zinnen met taalkundige Eva Wittenberg. Wittenberg, die taalkunde studeerde in Berlijn, Potsdam en de VS, ziet haar onderzoek als een soort loodgieterswerk: ze kijkt naar het hele taalmanagementsysteem en het effect ervan op het denken. Na het behalen van haar doctoraat was ze professor aan UC San Diego voordat ze in 2021 naar de Central European University (CEU) in Wenen verhuisde.

Wittenbergs focus ligt op het onderzoeken van de invloed van taalstructuren op onze gedachten en overtuigingen. In deze context meet het de reactietijden en volgt het oogbewegingen terwijl proefpersonen zinnen lezen. Een kernconcept in haar onderzoek is de ‘grammaticale aanwijzing’, die ze illustreert met indrukwekkende voorbeelden. Wittenberg laat zien dat verschillende formuleringen heel verschillende beelden in de geest kunnen creëren, en ze is ervan overtuigd dat dialecten speciale toegang kunnen creëren zolang de lezers het dialect begrijpen.

Van wetenschappelijke bevindingen en persoonlijke stijl

In een ander deel van het gesprek verheldert Wittenberg de vraag of wetenschappelijke kennis gebruikt kan worden om perfecte teksten te schrijven. Volgens haar speelt het begrijpen van de psycholinguïstiek een belangrijke rol, maar mag ook de intuïtie niet worden verwaarloosd. Hetzelfde geldt voor auteur Martina Parker, die authenticiteit probeert te creëren via haar informele dialogen in misdaadromans. “Je moet een persoonlijke stijl hebben”, zegt Parker, “want dat is cruciaal, vooral in tijden waarin kunstmatige intelligentie steeds meer aanwezig is.”

Parker, die ooit als journalist werkte, heeft inmiddels naam gemaakt met haar misdaadromans. Haar bestseller ‘Zuagroast’ werd dit jaar verfilmd. Een goed concept voor teksten is belangrijk, benadrukt ze, maar uiteindelijk is het het verhaal dat telt. Deze overwegingen komen overeen met de voortdurende taalverandering waar Hengstschläger naar vraagt ​​in relatie tot digitalisering. Wittenberg is ervan overtuigd dat taal altijd verandert, ongeacht de rol van sociale media.

Naast de taalkundige discussie opent Wittenberg nieuwe wegen: ze werkt momenteel aan een op AI gebaseerd communicatiesysteem dat speciaal wordt ontwikkeld voor mensen met een handicap. Een ambitieus project dat laat zien hoe technologieën en taalonderzoek samen kunnen komen om barrières te overwinnen.

Markus Hengstschläger brengt zijn expertise als hoogleraar genetica en wetenschapspresentator naar zijn eigen projecten, waarbij hij wetenschappelijke benaderingen combineert met brede publieke onderwerpen. Ook met zijn eigen bestsellers heeft hij bewezen dat de combinatie van wetenschap en kunst spannend kan zijn.

Of het nu om wetenschap, literatuur of communicatie gaat, één ding blijft duidelijk: taal ontwikkelt zijn kracht in een grote verscheidenheid aan facetten en blijft een essentieel instrument om onze wereld te begrijpen.