Focus op vrede: EKD-synode bespreekt oorlog en verantwoordelijkheid in Dresden

Focus op vrede: EKD-synode bespreekt oorlog en verantwoordelijkheid in Dresden

De 6e bijeenkomst van de 13e Synode van de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD) begon op 9 november 2025 in Dresden. De opening vond plaats met een ZDF-televisiedienst in de Driekoningenkerk, die handelde over het onderwerp oorlog en vrede. Tobias Bilz, plaatsvervangend raadsvoorzitter van de EKD en Saksische regionale bisschop, hield de preek voor ongeveer 400 bezoekers die grote belangstelling toonden voor de verschillende perspectieven van de christelijke vredesethiek. Onder meer een soldaat en een gewetensbezwaarde deden verslag van hun visie op de uitdagingen van oorlog en vrede. Dit illustreert hoe divers het discours is op dit gevoelige onderwerpgebied.

De voorzitter van de synode, Anna-Nicole Heinrich, onderstreepte in haar toespraken de verantwoordelijkheid van de kerk om de vrede te bevorderen. Wat opmerkelijk is, is het feit dat ruim 80% van de jongeren onder de 25 jaar oorlog als hun grootste zorg beschouwt. Om de stem van jongeren te laten horen, voerde Heinrich gesprekken met jongeren uit Duitsland, Armenië en Georgië en besprak hij centrale vragen over oorlog, vrede en verantwoordelijkheid.

Belangrijkste focus van de synode

In een bespreking van de resultaten uit het verleden schetste het presidium een ​​spannend onderwerp voor de komende synode: democratie. Met het oog op de vijf staatsverkiezingen in 2026 denken mensen al na over de relevantie van democratische structuren. Ook het reeds goedgekeurde actieplan tegen seksueel geweld werd in de discussie gebracht. Een centraal aandachtspunt van de huidige conferentie is de relatie tussen kerk en macht, die van bijzonder belang is voor de leden van de synode.

De synode, bestaande uit 128 leden, is een van de drie bestuursorganen van de EKD, die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van bijeenkomsten, resoluties, begrotingen en kerkelijke wetten. Onder leiding van Anna-Nicole Heinrich, die zelf lid is van de vijftien leden tellende raad van de EKD, zal de discussie zeker gekenmerkt worden door gevarieerde perspectieven en constructieve benaderingen.

Vredesethiek in focus

Een bijzonder centraal punt op de synodevergadering is de discussie over een nieuw vredesmemorandum dat tijdens de najaarsynode zal verschijnen. Dit memorandum behandelt de kwesties van oorlog en vrede, vooral in de context van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne en de escalatie in het Midden-Oosten na de aanval van Hamas op Israël in oktober 2023. Friederike Krippner, directeur van de Academie en medevoorzitter van de EKD Peace Workshop, benadrukt in haar co-auteurschap dat het concept van een rechtvaardige vrede centraal staat.

Maar wat betekent dat eigenlijk? Er wordt in meerdere dimensies aan vrede gedacht; het gaat niet alleen om de afwezigheid van geweld, maar ook om de bescherming tegen geweld, de bevordering van de vrijheid en het terugdringen van de ongelijkheid. Dit memorandum moet niet worden opgevat als een dogmatische tekst, maar eerder als een oproep om het geweten te onderwijzen. Ook de vraag in hoeverre rechtvaardige vrede kan worden bereikt door middel van tegengeweld wordt besproken – uiteraard alleen op voorwaarde dat alle andere opties zijn uitgeput.

De hoekstenen van de protestantse vredesethiek, die verankerd zijn in documenten als ‘Leven vanuit Gods Vrede - Ensuring Just Peace’ uit 2007 of de *Kerk op het Pad van Gerechtigheid en Vrede*, bieden een waardevolle achtergrond voor deze debatten over ethisch verantwoord handelen in en na conflicten.

De synode komt tot en met 12 november 2025 bijeen en de spraakmakende discussie over vrede, gerechtigheid en de verantwoordelijkheid van de kerk zal met spanning gevolgd worden. De energie is hoog en de betrokkenheid van de leden is voelbaar, zoals blijkt uit de verschillende stemmen en perspectieven die hier samenkomen.