Buitenlandse investeerders kopen Duitse landbouwgrond – de politiek faalt!

Buitenlandse investeerders kopen Duitse landbouwgrond – de politiek faalt!

In een zorgwekkende trend hebben buitenlandse investeerders hun overname van landbouwgrond in Duitsland enorm uitgebreid. De meest recente gebeurtenis is de verkoop van 20.000 hectare landbouwgrond aan de Australische investeringsmaatschappij Igneo Infrastructure Partners. De Gustav Zech Foundation, die deze landbouwholding in 2016 voor slechts 5 miljoen euro van een failliete boedel kocht, verwierf de grond voor maar liefst 300 miljoen euro. Mercurius meldt dat alle politieke controle tijdens deze verkoop mislukte. Noch federale noch deelstaatregeringen hebben ingegrepen, ook al zouden er wetten moeten komen om dergelijke transacties te controleren.

De verordening inzake de buitenlandse handel (§ 55a AWV) zou een inspectie vereisen voor gebieden groter dan 10.000 hectare. Het is schokkend dat het federale ministerie van Economische Zaken geen informatie vrijgeeft over mogelijke audits en in plaats daarvan verwijst naar bedrijfs- en zakengeheimen. De Werkgroep Plattelandslandbouw (AbL) heeft zeven ministeries ondervraagd en constateerde dat er sprake was van een gebrek aan verantwoordelijkheid en transparantie. De deelstaten Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Saksen en Saksen-Anhalt staan ​​bijzonder machteloos tegenover deze situatie.

Politieke verantwoordelijkheid en gebrek aan controle

De deelstaatregeringen in de bovengenoemde deelstaten zitten met verlies. De minister van Landbouw van Saksen-Anhalt, Sven Schulze, omschreef de staatsregels als een “bot zwaard”. Eén probleem is dat alleen de federale overheid dergelijke juridische transacties effectief kan verbieden. Volgens een rapport van het deelstaatparlement van Saksen-Anhalt heeft de federale regering de wetgevende bevoegdheid om de aankoop van aandelen te reguleren. Niettemin blijft de verantwoordelijkheid vanwege het federalisme vaak onduidelijk.

Brandenburg heeft zich ook met het onderwerp beziggehouden. Het ministerie van Landbouw onderzoekt daar juridische mogelijkheden voor meer transparantie en controle bij de aankoop van aandelen. Historisch gezien hebben bedrijven met grote eigendoms- en pachtgebieden echter deel uitgemaakt van de landbouwstructuur in de regio, wat de uitgangssituatie ingewikkeld maakt. Een wetsontwerp in Nedersaksen, de Agrarische Structuurwet, heeft tot doel aandelentransacties afhankelijk te maken van goedkeuring en voorziet in hoge boetes, maar er is al weerstand onder de plattelandsbevolking van Nedersaksen, die spreekt van een “verergering van de landbouwstructuur”.

Het probleem met “aandelendeals”

Een centraal probleem zijn de zogenaamde ‘aandelendeals’, die investeerders in staat stellen landbouwbedrijven over te nemen en zo overdrachtsbelasting te vermijden. Dit gebeurt omdat autoriteiten vaak geen kennis hebben van dergelijke transacties en dus geen controlemogelijkheden hebben. Luidruchtig Annemonika Spallek Sinds de financiële crisis van 2008 is de aankoop van agrarisch vastgoed voor veel investeerders een inflatiebestendige investering geworden, vooral in Oost-Duitsland. Uit onderzoek van IAMO blijkt niet dat landbouwbedrijven een dominante marktpositie hebben, maar veel landbouwbedrijven kampen met moeilijke toegang tot grond.

Er zijn immers eisen om de landbouwgrondmarkt te reguleren. Voorstellen omvatten onder meer een progressieve overdrachtsbelasting en een belastingaftrekregeling voor boerderijen. Ten slotte moet de federale overheid ook optreden en meer verantwoordelijkheid nemen ten aanzien van landbouwbedrijven, die vaak worden gezien als de ruggengraat van de plattelandsontwikkeling.

Te midden van deze ontwikkelingen wordt de noodzaak van een alomvattende hervorming, die zowel landbouwgrond beschermt als de toegang tot land voor duurzame landbouw verzekert, duidelijk. Deze gebieden zijn immers niet alleen een centrale productiefactor, maar ook essentieel voor het in stand houden van de landbouwstructuur in Duitsland.