Jodenhaat in Duitsland: een zorgwekkende toename sinds 2023

Jodenhaat in Duitsland: een zorgwekkende toename sinds 2023

Het antisemitisme in Duitsland vertoont momenteel alarmerende proporties. De borden lijken een onmiskenbaar signaal: luid Emma Het aantal fysieke aanvallen op Joodse burgers is sinds 2023 verdubbeld – in totaal zijn er nu ruim 6.200 geregistreerde gevallen. Deze incidenten gaan vaak gepaard met subtiele en diffuse percepties. In Duitsland worden Joodse mensen steeds vaker ‘medeburgers’ genoemd, wat duidt op een zekere afstand tot de volledige waarde van hun burgerrechten.

Wat vooral opvalt is dat veel Duitsers het moeilijk vinden om het woord ‘Joden’ openlijk te gebruiken, en in plaats daarvan uitdrukkingen kiezen als ‘Joods leven’ of ‘mensen van Joodse afkomst’. Deze realiteit benadrukt de complexiteit van antisemitisme, dat niet alleen wordt gekenmerkt door culturele of religieuze vooroordelen, maar ook door een soort sociale gevoeligheid die vaak tot ongemak leidt.

Een dubbelzinnig verhaal

Hoewel de openlijke jodenhaat in Duitsland na 1945 afnam, liggen de wortels van het probleem diep en zijn ze van uiteenlopende aard. Volgens de Rosa Luxemburg Foundation, die zich sinds haar oprichting intensief met de problematiek bezighoudt, is antisemitisme een complex fenomeen. Bovenal heeft de politieke turbulentie, zoals het recente conflict tussen Hamas en Israël sinds 7 oktober 2023, geleid tot een hernieuwde opleving van het antisemitisme in Duitsland.

Uit onderzoek blijkt dat antisemitisme niet alleen een lokaal fenomeen is, maar ook internationaal wijdverbreid is. Dit kan bijvoorbeeld worden gezien in het toenemende aantal brandstichtingen op synagogen en de opkomst van antisemitische leuzen bij pro-Palestijnse demonstraties in Duitsland, wat wijst op een algemeen groeiende sociale acceptatie van dergelijke houdingen. Statistieken tonen aan dat alleen al in 2022 meer dan 2.600 antisemitische misdaden door het federale ministerie van Binnenlandse Zaken werden geregistreerd. Deze misdrijven variëren van kwetsend gedrag tot materiële schade en fysieke aanvallen.

De rol van links en de linkse extremisten

Wat bijzonder explosief is, is het verband tussen antisemitisme en bepaalde politieke bewegingen, waaronder delen van Duits links. Stichting Rosa Luxemburg rapporteert de tendens om kritiek op het Israëlische beleid vaak te gebruiken als voorwendsel voor een algemene afwijzing van alle Joden. Dit vormt niet alleen een bedreiging voor het Joodse volk, maar roept ook de vraag op van sociale verantwoordelijkheid.

In de door moslims gedomineerde wijken van Duitsland voelen joden zich steeds onveiliger. Het aantal aanvallen op Joodse cafés en de directe beledigingen vanwege het Gaza-beleid nemen toe. De complexiteit van het conflict tussen Israël en Palestina wordt vaak gebruikt als argument om Joden die niet eens in Israël wonen in diskrediet te brengen.

De staat en zijn verantwoordelijkheid

De bijzondere verantwoordelijkheid van Duitsland komt voort uit de geschiedenis, vooral na de Holocaust. Een bestaand probleem is het alledaags antisemitisme, dat tot uiting komt in opmerkingen, stereotypen en zelfs in zogenaamde ‘grappen’. Uit onderzoek bleek dat 30% van de ondervraagden in hun vriendenkring antisemitische uitlatingen had meegemaakt, wat geen positief resultaat is.

“Over het bestaansrecht van Israël valt niet te onderhandelen”, wordt er in verschillende verhandelingen gezegd. Het wordt steeds belangrijker geacht dat de staat het opduikende antisemitisme actief bestrijdt en pleit voor de veiligheid van zijn Joodse burgers. In deze context heeft de Rosa Luxemburg Foundation een discussiegroep opgericht om de oorzaken van antisemitisme beter te begrijpen en strategieën te ontwikkelen. Hiertoe wordt ook samenwerking met onderwijsinstellingen gezocht om het bewustzijn over antisemitisme in de samenleving te vergroten.

Over het geheel genomen is antisemitisme een kwestie die niet alleen Joodse burgers treft, maar ook de samenleving als geheel. Alleen door toegewijd onderwijs, open gesprekken en een sterk maatschappelijk middenveld kan dit eeuwenoude kwaad duurzaam worden bestreden. In een land met zo’n dramatisch verleden als Duitsland is de kwestie van het antisemitisme allesbehalve gesloten.