DDR-dansmuziek en verzet: de culturele strijd om de Lipsi!

DDR-dansmuziek en verzet: de culturele strijd om de Lipsi!

Op 12 juli 2025 viel het doek in Berlijn – en niet zonder opschudding. De “1st Lauchhammer Dance Music Conference”, een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van de DDR die in 1959 van start ging, krijgt op de TD Berlin een opwindende nieuwe interpretatie. Onderzoekstheatergroep Lunatiks heeft de conferentiedocumenten beoordeeld en brengt de gebeurtenissen op het toneel in een documentair-fictieve heropvoering.

De dansmuziekconferentie werd bijeengeroepen door de SED om de socialistische entertainmentcultuur naar een nieuw niveau te tillen. De Lipsi, een dansstijl geboren uit de wens om een ​​Duitse tegenhanger van de Amerikaanse rock-'n-roll te creëren, was bedoeld om de sluipende invloed van westerse muziek op het politieke bewustzijn van DDR-burgers te beteugelen. Het idee kwam van Walter Ulbricht, die moedig internationale faam zocht.

De Lipsi en zijn ambities

De Lipsi, uitgevonden door René Dubianski, combineert walstijd met een unieke 6/4 maat en werd al snel gevierd als een schoolvoorbeeld van de socialistische nationale cultuur. Oorspronkelijk zou het tot mei 1959 in de culturele centra van de DDR plaatsvinden. Terwijl de staatsmedia, vooral het partijblad “Neues Deutschland”, de nieuwe dans prezen als modern en harmonieus, bleef de acceptatie onder jongeren nogal voorzichtig - rock-'n-roll had duidelijk de voorkeur. Ondanks de inspanningen van de SED om de Lipsi populair te maken, verdween deze dans na korte tijd in de vergetelheid.

Wat maakt de productie zo bijzonder? Het brengt het publiek rechtstreeks bij de actie van de conferentie, als deelnemers die kunnen stemmen en actief betrokken raken. Vijf acteurs nemen verschillende rollen op zich en parodiëren de debatten van die tijd. Dit brengt niet alleen het verleden tot leven, maar roept ook de vraag op: kan kunst werkelijk van bovenaf worden besteld?

Een kijkje in de muziekscene van de DDR

De productie gaat ook in op de ontwikkelingen in de DDR-kunst tussen 1959 en 1989, waaronder de ontheemding van Wolf Biermann en het verbod op de band Pankow. Onder invloed van de SED-regering ontstond er een voortdurende strijd om muzikale vrijheid. Hoewel beatmuziek in de jaren zestig op korte termijn populair was, werden talloze groepen verboden vanwege waargenomen agressie. De SED zag westerse muziek als een bedreiging voor socialistische idealen en probeerde deze in het geheim te veranderen volgens hun normen.

Het optreden van westerse artiesten en de toenemende belangstelling voor rockmuziek werden uiteindelijk sterk gereguleerd. Het was niet ongebruikelijk dat zo'n 160.000 fans samenkwamen tijdens een Bruce Springsteen-concert in de DDR in 1988. Des te verbazingwekkender was het dat de eerste rockbands, zoals de Puhdys, een zekere vrijheid in hun optreden bereikten.

De vraag of muziek en kunst meetbaar en planbaar zijn, blijft vandaag de dag een centraal onderwerp. Het is duidelijk dat echte creativiteit niet kan gedijen in de wandelgangen van politieke agenda’s, maar rebellie en creatieve expressie zullen altijd hun plaats vinden, zelfs in restrictieve systemen. En dat is precies wat de productie op indrukwekkende wijze op het podium brengt.

De avond blijft dus een spannende reflectie op de verwevenheid van muziek, politiek en samenleving – en hetzelfde geldt voor de vraag waar onze kunst werkelijk staat en naartoe gaat. Een interessante avond die de blik op de cultuurgeschiedenis van de DDR verruimt en de mensen van deze tijd tot leven brengt.